CÁCH KHAI GIẢM THUẾ CUỐI NĂM KHI ĐÓNG BẢO HIỂM RIÊNG Ở NHẬT

Sau bài hướng dẫn đăng ký Kenmin Kyosai, nhiều bạn hỏi mình: “Đóng bảo hiểm rồi thì khai thế nào để được giảm thuế cuối năm?” Hôm nay mình viết rõ một lần cho cả 2 đường: khai qua công ty （年末調整） và tự khai （確定申告） nhé. Cách này áp dụng cho mọi bảo hiểm riêng — bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm y tế tư nhân, và cả Kenmin Kyosai.

1. Cơ chế giảm thuế khi mua bảo hiểm riêng

Khấu trừ bảo hiểm nhân thọ （生命保険料控除） là khoản tiền được TRỪ KHỎI thu nhập chịu thuế, chứ không phải được hoàn lại tiền phí bảo hiểm. Số thuế giảm thật = số tiền khấu trừ × thuế suất của mình.

Ví dụ dễ hiểu: mình đóng Kenmin Kyosai gói 2.000 yên/tháng = 24.000 yên/năm. Sau khi trừ phần tiền hoàn warimodoshi, giấy chứng nhận ghi khoảng 20.000 yên → được khấu trừ 20.000 yên → thuế giảm khoảng 3.000–6.000 yên/năm (tuỳ mức thu nhập). Đóng đều nhiều năm thì cộng dồn lại cũng kha khá, chưa kể đây là quyền lợi chính đáng, tội gì không khai.

2. Bảo hiểm nào được tính?

Phí bảo hiểm được chia vào 3 khung:

• 一般生命保険料: bảo hiểm tử vong, bảo hiểm học vấn cho con （学資保険）…
• 介護医療保険料: bảo hiểm y tế, bảo hiểm ung thư, bảo hiểm chăm sóc…
• 個人年金保険料: bảo hiểm hưu trí cá nhân đủ điều kiện thuế.

Kenmin Kyosai và các kyosai của tỉnh đều ĐƯỢC tính: phần sinh mạng vào khung 一般， phần y tế vào khung 介護医療 — giấy chứng nhận của kyosai đã chia sẵn 2 phần này cho mình.

Không được tính: bảo hiểm hoả hoạn, bảo hiểm xe… (riêng phần bảo hiểm động đất có khung khấu trừ riêng là 地震保険料控除）. iDeCo thì thuộc khung khác hẳn （小規模企業共済等掛金控除） và được trừ TOÀN BỘ số tiền đã đóng — bạn nào đang đóng iDeCo nhớ khai ở mục đó, đừng bỏ sót.

3. Giấy tờ cần có: giấy chứng nhận khấu trừ 控除証明書

Khoảng tháng 10–11, công ty bảo hiểm/kyosai gửi về nhà giấy chứng nhận khấu trừ. Của kyosai tên là 共済掛金払込証明書. Điểm tiện là: số tiền in trên giấy này ĐÃ trừ sẵn warimodoshi và chia sẵn theo từng khung — mình chỉ việc chép lại, không phải tự tính tiền đã đóng.

Chưa thấy giấy về hoặc làm mất thì liên hệ hãng xin cấp lại （再発行）, nhiều hãng cấp cả bản điện tử qua My Number Portal.

Giấy chứng nhận thật của Kenmin Kyosai: Số đem đi khai nằm trong khung đậm phía dưới, các mục đánh số 1–7 chép thẳng sang tờ khai. (Ảnh: Gifu Kenmin Kyosai)

4. Cách điền khi nộp cho công ty （年末調整）

Công ty phát tờ 給与所得者の保険料控除申告書. Ở phần 生命保険料控除， với mỗi hợp đồng mình điền:

• Tên công ty bảo hiểm （保険会社等の名称）: chép đúng tên tổ chức phát hành in trên giấy chứng nhận
• Loại bảo hiểm, thời hạn bảo hiểm
• Tên người ký hợp đồng （契約者）, tên người thụ hưởng （受取人） và quan hệ với mình
• Khoanh vào chữ 「新」 (hầu hết hợp đồng ký từ 2012 trở đi đều là chế độ mới)
• Số tiền 「本年中に支払った保険料等」: chép đúng con số trong khung đậm trên giấy chứng nhận

Sau đó cộng tiền theo từng khung và tính tiền khấu trừ theo bảng công thức in sẵn trên tờ khai. Công thức chế độ mới (cho thuế thu nhập):

• Đóng ≤ 20.000 yên/năm → khấu trừ toàn bộ
• 20.001–40.000 → số tiền × 1/2 + 10.000
• 40.001–80.000 → số tiền × 1/4 + 20.000
• Trên 80.000 → khấu trừ tối đa 40.000

Mỗi khung tối đa 40.000 yên, cả 3 khung cộng lại tối đa 120.000 yên (với thuế cư trú: mỗi khung tối đa 28.000, tổng tối đa 70.000).

Nộp tờ khai kèm BẢN GỐC giấy chứng nhận cho công ty là xong. Ai ký hợp đồng trước năm 2012 (chế độ cũ 旧） thì bảng tính khác (mỗi khung tối đa 50.000) — trên tờ khai cũng có sẵn công thức riêng, cứ nhìn đúng cột 旧 mà tính.

Mẫu điền tờ khai chính thức của kyosai: chép đúng các số khoanh đỏ từ giấy chứng nhận ở trên (8.941 yên mục 一般 và 4.203 yên mục 介護医療， tổng được trừ 13.144 yên).

5. Ví dụ nhiều nhà hỏi nhất: bố đóng bảo hiểm cho cả nhà thì khai vào ai?

Nguyên tắc của Cục thuế: tiền khấu trừ thuộc về NGƯỜI TRẢ TIỀN, không phụ thuộc hợp đồng đứng tên ai (chỉ cần người thụ hưởng là bản thân, vợ/chồng hoặc người thân trong nhà).

Lấy ví dụ nhà 4 người cùng tham gia Kenmin Kyosai: bố gói 2.000 yên/tháng, mẹ 2.000, hai bé gói trẻ em 1.000/bé → cả nhà 6.000 yên/tháng, 1 năm 72.000 yên, và tiền đều trừ từ tài khoản của bố.

→ Trường hợp này BỐ khai hết vào tờ khai của bố: cộng số tiền trên các giấy chứng nhận của cả nhà (đã trừ warimodoshi, ví dụ còn 66.000 yên, chia 一般 44.000 + 介護医療 22.000), tính ra tiền khấu trừ 31.000 + 21.000 = 52.000 yên. Nộp kèm bản gốc giấy chứng nhận của cả nhà cho công ty của bố là được — kể cả giấy của mẹ, vì người trả tiền là bố.

→ Ngược lại, nếu mẹ đi làm và phần của mẹ trừ từ tài khoản của mẹ, thì mẹ tự khai phần đó ở công ty của mẹ.

Một lưu ý nhỏ: gộp hết vào 1 người thì trần khấu trừ (mỗi khung 40.000, tổng 120.000) chỉ tính 1 lần. Với mức phí kiểu kyosai thì gộp vào bố vẫn chưa chạm trần nên không lo; nhà nào đóng bảo hiểm tư nhân đắt tiền, tổng phí cả nhà lớn, thì chia 2 vợ chồng cùng trả và cùng khai sẽ tận dụng được trần của cả 2 người.

6. Cách khai khi tự làm 確定申告

Những trường hợp cần tự khai: quên nộp cho công ty, công ty không làm 年末調整， có 2 nguồn thu nhập trở lên, hoặc muốn khai thêm các khấu trừ khác (y tế, furusato…).

Nếu khai bằng giấy: ở Bảng 2 （第二表） ghi tổng tiền đã đóng theo từng mục, tự tính tiền khấu trừ theo công thức ở mục 2, rồi chép tổng tiền khấu trừ vào ô số 15 生命保険料控除 của Bảng 1 （第一表）. Nộp kèm bản gốc giấy chứng nhận.

Khai giấy: ghi tiền đã đóng theo từng mục ở Bảng 2, chép tổng tiền được trừ lên ô 15 của Bảng 1. (Sơ đồ: sách hướng dẫn khai thuế của Cục thuế)

Nếu khai online ở góc tạo tờ khai của Cục thuế (gửi qua e-Tax hoặc in ra nộp): chỉ cần nhập số tiền đã đóng theo từng khung （新・旧）, hệ thống tự tính tiền khấu trừ cho mình. Khai điện tử thì dùng chứng nhận điện tử hoặc xuất trình khi được yêu cầu.

Ở bước nhập các khoản khấu trừ, bấm vào 生命保険料控除 rồi bấm nút “nhập nội dung giấy chứng nhận”. (Ảnh: tài liệu hướng dẫn chính thức của e-Tax)

Màn hình nhập số: chọn 新制度 (chế độ mới), gõ số 申告額 của mục 一般 và 介護医療 y như trên giấy chứng nhận, máy tự tính tiền khấu trừ. (Ảnh: tài liệu hướng dẫn chính thức của e-Tax)

Thời gian khai: khoảng giữa tháng 2 đến giữa tháng 3 năm sau. Riêng trường hợp chỉ khai để xin hoàn thuế (ví dụ quên khai ở công ty) thì làm 還付申告 được bất cứ lúc nào trong vòng 5 năm, nên lỡ quên 1–2 năm cũng đừng bỏ luôn nhé.

7. Mấy lỗi hay gặp

• Quên nộp giấy chứng nhận → công ty không tính khấu trừ cho mình.
• Tự cộng tiền đã đóng trong năm thay vì chép số trên giấy chứng nhận → sai, vì số đúng phải là số đã trừ warimodoshi/tiền hoàn.
• Người được khấu trừ là NGƯỜI TRẢ TIỀN phí; người thụ hưởng phải là bản thân, vợ/chồng hoặc người thân trong nhà.
• Mới tham gia giữa năm vẫn khai được phần đã đóng trong năm đó bình thường.

Tiện thể: Ưu đãi SIM Rakuten Mobile

Có thắc mắc gì cứ inbox cho mình nhé.